Sjaak Bral: 'Een cadeau om in de stad door het bos te fietsen'

07-06-2021

In de rubriek 'Het favoriete groen van...' vragen we bekende en minder bekende stadsgenoten naar hun lievelingsplek in de Haagse stadsnatuur. Deze keer: cabaretier, columnist en vooral Hagenees Sjaak Bral. Zijn favoriete plek: het oerbos(je) in het Haagse Bos. Het werd een boeiende zoektocht.

Geboren en getogen Hagenees Sjaak Bral kent onze stad op zijn duimpje. In zijn dagelijkse column in het AD schrijft hij vooral over Haagse onderwerpen. Scherp, spitsvondig en met een flinke dosis Haagse humor. Over voetbalclub ADO bijvoorbeeld: ‘Nieuwe Netflix-serie: Een slechte soap of stoere avonturenfilm?’ Of over de aanleg van een geveltuintje: ‘Mijn knieën zijn kapot, mijn rug gebroken. Maar mevrouw Bral is gelukkig’.

We treffen Sjaak op een miezerige ochtend bij het Haagse Bos. Vanaf het bruggetje ter hoogte van de Carel Reinierszkade op de Bezuidenhoutseweg lopen we het bos in. Op zoek naar het mini-oerbos. Het wordt een langere wandeling dan verwacht. Het bosje blijkt goed verstopt. De bonus is wel: verhalen over Casanova, Napoleon, een eeuwennoud paaltje en een meevliegende buizerd.

Dit bewegwijzeringspaaltje stamt uit 1861. Sinds 2011 zijn dit soort palen gemeentelijk monument. In Zuid-Holland zijn er nog twaalf van.


Het Haagse Groen: Wie jouw teksten leest, bespeurt een groen hart. Klopt dat?
Sjaak: “De natuur vind ik heel belangrijk. Om elke boom die verdwijnt, kan ik huilen. Gelukkig komen er nieuwe bomen voor terug. Tegelijkertijd realiseer ik me dat onderhoud nodig is. Als een zieke boom omvalt en een slachtoffer maakt, heeft de gemeente het gedaan. Dus beheer is belangrijk. Het hoort erbij. Op de stadsnatuur moeten we zuinig zijn. Het is niet vanzelfsprekend. Als je de geschiedenis kent van het Haagse Bos, dan weet je wat ik bedoel. Dus groen moet je doen.”

Ben je eigenlijk vaak in de natuur? 
“Ik fiets elke dag van mijn huis door het bos naar de stad. Het is een cadeau om mijn dag in het bos te beginnen en af te sluiten. Even die frisse boslucht opsnuiven. Het bos is mijn powernap. Zuurstof! Inspiratie! Ik geniet van al de vogelgeluiden. Bij de ingang bij VNO-NCW zit een buizerd die vijftig meter met je meevliegt als je langsfietst. Het is uitermate goed voor de geest om in de natuur te zijn. Ook op vakanties zoek ik natuurgebieden op. Lekker wandelen.”

Sjaak: "Het is uitermate goed voor de geest om in de natuur te zijn. Het bos is mijn powernap. Zuurstof!"


Wat betekent groen en onze stadsnatuur voor jou? 
“Ik ben een stadse jongen en ben opgegroeid met de zee, het strand én het groen. Ik weet niet beter dan dat ik speelde in het Haagse Bos, het Oostduinpark, Arendsdorp, Meijendel, Clingendael, in de duinen, op het strand. Er is geen stad in Nederland die zovéél groen heeft en ook nog eens aan zee ligt. Bijzonder en uniek. Dat maakt onze stad leefbaar en zo aantrekkelijk om te wonen.”

Wat heb jij met het Haagse Bos?
“Het Haagse Bos is rijk aan historie en ligt bij mij om de hoek. Ik loop er zo heen. Het bos verveelt nooit. De stilte interesseert me niet zo, het gaat mij om de andere omgeving. Ik ben een groot deel van de dag in mijn hoofd bezig. Een column is driekwart denkwerk en een kwart schrijven. Op het moment dat ik mijn column uittyp, heb ik ‘m in gedachten al bedacht en geschreven. Als ik dan even heel ergens anders ben – in het bos, in de sportschool of yogales – word ik afgeleid. Even geen prikkels. Dat is prettig.”


We wandelen richting de Laan van Nieuw Oost-Indië en steken over. De weg loopt dwars door het bos.

Sjaak wandelde vaak met toenmalige boswachter Jenny van Leeuwen door het bos. Dit bankje werd neergezet ter nagedachtenis aan haar.   


Wat is het oerbos eigenlijk?
“Het is een piepklein stukje bos dat de Tweede Wereldoorlog heeft doorstaan. Ik heb het dankzij boswachter Jenny van Leeuwen, de vorige boswachter, leren kennen. Ik 
wandelde vaak met haar. Het Haagse Bos bleef na de oorlog zwaar gehavend achter. Tachtig procent van de bomen is in de oorlog gekapt. Bewoners kapten bomen om als stookhout te gebruiken en de Duitse bezetter kapte een deel voor de plaatsing van V2-raketten en de bouw van bunkers. En die paar hele oude bomen, die samen het mini-oerbos vormen, bleven bewaard.”

Plots stopt Sjaak bij een niet al te hoge heuvel. 

Waarom stoppen we hier?
“Dit is de Bloedheuvel. Een kleine heuvel met een bloederige geschiedenis. Vroeger werden hier executies uitgevoerd en duellen met zwaarden of pistolen uitgevochten. Om de hand van een dame bijvoorbeeld. Het lot werd op deze heuvel beslecht als een soort volksvermaak voor het publiek. Ook de enige echte Casanova heeft er rond 1758 een duel uitgevochten. Casanova, een loverboy-avant-la-lettre, kwam naar Den Haag als afgezant van de Franse regering. Maar hij had hier naar verluidt ook een liefje.”

Sjaak: "Op de Bloedheuvel heeft Casanova nog een duel uitgevochten."


We wandelen richting de Benoordenhoutseweg en het Malieveld.

Kun je het mini-oerbos vinden?
“Nee, ik dacht dat het aan deze kant was van het bos. Blijkbaar vergis ik me. Dit deel doet me trouwens wel denken aan mijn familiegeschiedenis, uitgeplozen door het TV-programma Verre Verwanten dat mijn stamboom natrok. Ik blijk van mijn moederskant een afstammeling van een soldaat uit het leger van Napoleon in de vroege 18de eeuw. De soldaat ligt begraven op Oud Eik en Duinen. Het garnizoen van Napoleon bivakkeerde in het bos. Van hem is bekend dat hij flink wat bomen kapte.”

We treffen een medewerker van Staatsbosbeheer en vragen hem de weg naar het mini-oerbos. Hij stuurt ons terug richting de ingang waar we onze wandeling begonnen. We steken de Laan van Nieuw Oost Indië weer over en lopen richting de grote vijver. “Hier is het!”, roept Sjaak ineens. “Ik herken het.”

Is het echt zo of is het na anderhalf uur wandelen wishfull thinking?
“Ik geloof dat het hier moet zijn. Ik meen het te herkennen aan het kleine beekje, de omgevallen boom… Je kunt hier ook ijsvogels zien. Maar weet je, schrijf op dat ik niet wil dat andere mensen deze magische plek ontdekken! Want, eerlijk, het hele Haagse Bos is magisch.”

Sjaak: “Het mini-oerbos is een piepklein stukje bos dat de Tweede Wereldoorlog heeft doorstaan."


Boswachter Mark: 'Oerlandschap van Nederland'
Volgens boswachter Mark Kras van het Haagse Bos is dit stukje oerbos heel bijzonder. “Niet alleen hebben de Duitsers het ongemoeid gelaten, je ziet er ook het oerlandschap van Nederland in terug. Nederland is eigenlijk net een bord stevige soep: de zandranden liggen hoger en daarbinnen is het een moeras. En dat zie je mooi terug in dit kleine stukje. Je ziet duidelijk de overgang van de drogere strandwal naar zompige veen, het natte Nederland. Bomen hebben het lastig en vallen om doordat het te nat is. Na de Romeinen zijn we het moerasbos in Nederland gaan droogleggen en naar ons hand gaan zetten."

Nederland is eigenlijk net een bord stevige soep: de zandranden liggen hoger en daarbinnen is het een moeras. En dat zie je mooi terug in dit kleine stukje.

 
Over het Haagse Bos
Het Haagse Bos ligt tegen het centrum aan en is toch een oase van rust voor wie het drukke stadsleven even wil ontvluchten. Het bos is verbonden aan de rijke geschiedenis van onze stad. Het gebied is ongeveer 100 hectare groot en loopt vanaf het Malieveld tot aan de gemeente Wassenaar. De naastgelegen Koekamp is de groene entree van de stad naar de rest van het mooie groen. Vanuit station Den Haag CS of de binnenstad kun je via de Koekamp het Haagse Bos in wandelen en fietsen en vandaaruit de rest van het Nationaal Park Hollandse Duinen verkennen. Kijk hier eens voor wandelroutes of fietsroutes.

Alle punten die in het verhaal aan bod komen. 


Wandelen in het Haagse Bos
Je kunt geweldig wandelen in het Haagse Bos. 
Kijk hier eens voor een wandeling van 4 km. Ben je benieuwd waar we met Sjaak liepen? Kijk dan op de bijgevoegde kaart voor de locaties. Daar staan alle punten op die in het verhaal aan bod komen. Zin om met de kinderen naar het bos te gaan? Er zijn twee speeltuinen: Speelbos Huttenbos naast de grote vijver of het Speelbos Robin Hood touw- en hangbruggen, een kabelbaan en een klimwand. Maar zeg nou eerlijk: het hele bos is een feest.

Meer over Sjaak Bral...

Sjaak Bral begint zijn carrière in 1992, na een turbulent optreden in het Veronica-programma RUR en een spraakmakend interview in het radioprogramma ‘De Avondspits’. Zijn talent en humor blijken perfect in het theater te passen, waar Sjaak binnen twee jaar een succesvol stand-up comedian wordt. Een solovoorstelling blijkt een logische stap. Sjaak heeft inmiddels 12 theaterprogramma’s en 21 oudejaarsconferences gemaakt en trad meer dan tweeduizend keer op. Sjaak presenteert op zaterdag het lunchprogramma 'Broodje Bral' op Radio West. Vanaf 1998 heeft hij een dagelijkse column in AD/Haagsche Courant. Niets en niemand blijft gespaard. Er verschenen verscheidene boeken van zijn hand, zoals Ut Nieuwe Groen Geile Boekie. Ook schrijft hij theater- en liedteksten voor andere artiesten. Twee jaar geleden, ter ere van de viering van 200 jaar badplaats, schreef hij de opera 'Scheveningse Kuren' van het Residentie Orkest.

 


Tekst: Merijn van Grieken
Beeld: Valerie Kuypers

Lees ook:
Het favoriete Groen van... Ben Lachhab

 

Nieuwsbrief

Niets meer missen van onze verhalen over het Haagse Groen en de stadsnatuur? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.

Aanmelden

 

 
Cookie-instellingen
Cookie-instellingen sluiten

Cookie-instellingen wijzigen

Deze website maakt gebruik van cookies. Cookies worden onder andere gebruikt voor het bijhouden van statistieken, het opslaan van voorkeuren, het optimaliseren van deze website, de integratie van social media en marketingdoeleinden. Lees meer over cookies en jouw privacy in ons cookieverklaring. Wij gebruiken de hieronder genoemde soorten cookies.


Deze cookies gebruiken we om de basisfuncties van deze website te kunnen laten draaien en om inzicht te krijgen in het gebruik. Deze cookies verzamelen nooit persoonsgegevens. Deze cookies zijn noodzakelijk voor het functioneren van de website en worden daarom altijd geplaatst.

Deze cookies verzamelen gegevens zodat we inzicht krijgen in het gebruik en deze website verder kunnen verbeteren.

Indien u deze toestaat, worden deze cookies gebruikt door aanbieders van externe content die op deze website kan worden getoond. In sommige gevallen gaat het daarbij om marketing- en/of tracking cookies, die het gedrag van bezoekers vastleggen en op basis daarvan gepersonaliseerde advertenties tonen op andere websites.