‘Als driejarige maakte ik me al zorgen om de Chinese reuzenpanda’

21-12-2017 0 reacties

Boswachter Jenny van Leeuwen vertelt over het bijzondere Haagse Bos en hoe om te gaan met onze natuur. Ze is nu zes jaar boswachter van onder andere het Haagse Bos, Malieveld en Koekamp.

In die functie ziet Jenny van Leeuwen erop toe dat het bos afvalvrij blijft, leert ze volwassenen en kinderen over de bijzondere dieren, planten en geschiedenis van het stadsbos én draagt ze bij aan duurzame houtproductie. Een rol die haar op het lijf is geschreven: ‘Ik zet me op oneindig veel manieren voor onze natuur en dieren in. Het hoort gewoon bij mij'.

Ze volgde een ‘groene opleiding’ en startte daarna bij de Europese Vereniging van Dierentuinen en Aquaria waar ze zich bezighield met fokprogramma’s van bedreigde diersoorten en gezamenlijke natuurbeschermingscampagnes met meerdere dierentuinen in Europa. ,,Onderwerpen waar ik nu nog steeds mee te maken heb”, begint Jenny van Leeuwen. Daarna ging ze veel reizen. ,,Iedere keer als ik in het buitenland zat, ontdekte ik weer hoe mooi Nederland eigenlijk is. Daardoor realiseerde ik me dat ik echt voor die Nederlandse natuur wilde gaan werken. Toen ik getipt werd over dat er een vacature voor boswachter vrijkwam, ben ik heel hard naar huis gefietst om te solliciteren.”

Ondertussen is Jenny al zes jaar boswachter van het Koekamp, het Malieveld en het Haagse Bos. Daarnaast heeft ze nog zes gebieden in het Groene Hart, Klein Zwitserland en de Duivenvoordse en Veenzijdse Polder onder haar hoede. ,,Mensen denken dat ik de hele dag ontspannen door het Haagse Bos heen wandel, maar in de realiteit moet ik mijn aandacht over al deze gebieden verdelen en bestaan mijn werkzaamheden maar vrij weinig uit wandelen”, lacht ze.

Uitgebreid takenpakket
Jenny heeft geen favoriet natuurgebied; ieder bos en elke polder heeft weer andere aandachtspunten. ,,Het ene moment sta ik in de polder en bedenk ik me hoe we de laatste grutto’s moeten beschermen. De andere dag sta ik in een druk stadsbos waarvoor ik de bezoekers probeer te enthousiasmeren voor de natuur.”
Het uitgebreide takenpakket van de boswachter bestaat uit het onderhouden van de recreatieve voorzieningen als bankjes, paden en panelen. Daarnaast houdt ze toezicht in het bos en spreekt ze bezoekers aan op overtredingen zoals het dumpen van afval, gaat ze samenwerkingen aan met scholen en belangenorganisaties, begeleidt ze vrijwilligers én onderhoudt ze de website en maakt ze informatiefolders en blogt en twittert ze over haar werk. ,,Ik maak mensen echt blij als ik een foto van een bosuil of eekhoorn post”, zegt ze glimlachend, terwijl ze nadenkt of ze nog iets vergeten is. ,,O ja, ik geef ook excursies in het Haagse Bos.

Laatste oerbos
Want over het Haagse Bos is genoeg te vertellen. ,,Een razend populaire excursie is ‘De tijdreis’. Echt een fascinerend verhaal. Veel mensen weten niet dat het Haagse Bos misschien wel het laatste stukje oerbos is. Na de laatste IJstijd smolten de ijskappen en liep het water wel tot aan Utrecht. Toen het water zich terugtrok en de duinenrij sloot, ontstond er een wild moerasbos dat van ’s-Gravenzande tot Alkmaar liep. Het Haagse Bos is nooit helemaal ontbost geweest, de lage delen zijn nog moerassig en er loopt hier nog een oerbeekje.”

Daar houdt het niet op met de interessante geschiedenis van het stadsbos. Jenny somt op dat Lodewijk Napoleon er nog heeft gewoond, net als de graven van Holland en dat het de locatie is waar jonkheren met elkaar duelleerden. ,,Maar er zijn ook restanten van een recenter verleden te vinden. We danken de vijver aan Koning Willem I en er zijn sporen van de Tweede Wereldoorlog te vinden. Ik kan zo een week vullen met de verhalen, maar tijdens de excursie doe ik het in twee uur.”

Afvalprobleem
Naast de rijke historie wijst Jenny ook op de bijzondere plantensoorten die midden in het centrum van de stad groeien. ,,Aan de rand van het Malieveld staat bijvoorbeeld een Blauwe bremraap, echt verrassend.” In deze natuur vinden vossen, eekhoorns en bosuilen hun huis. Naast het verzorgen van excursies, is Jenny’s grootste zorg het afvalvrij houden van het Haagse Bos. ,,Het is een van de weinige bossen waar prullenbakken staan. Staatsbosbeheer stelt namelijk dat prullenbakken juist afval aantrekken. Maar omdat hier zoveel mensen komen picknicken kunnen we niet zonder.”

Ondanks de prullenbakken heeft het bos nog steeds te kampen met veel zwerfvuil. Sommige bezoekers gooien hun afval simpelweg in de natuur weg, maar het komt ook voor dat dieren het uit de prullenbak vissen. ,,Laatst zat er tijdens een kinderexcursie een eekhoorntje vast in de prullenbak en hebben we hem moeten bevrijden”, beschrijft Jenny. Gelukkig komen er één à twee keer per maand vrijwilligers afval ruimen om de meeste schade te beperken.

Duurzaam hout
Jenny zou graag zien dat meer mensen iets duurzamer met onze natuur om zouden gaan. Niet alleen door hun afval niet in de natuur achter te laten, maar ook door voor duurzame producten te kiezen zoals FSC-gecertificeerd hout. ,,Staatsbosbeheer is de grootste leverancier van duurzaam hout in Nederland. Ons hout wordt gebruikt voor meubels, spaanplaat, papier en energie, dat anders geproduceerd zou worden met hout uit een tropisch land.”

Eens in de acht jaar wordt het bos gedund. Jenny en haar collega’s hebben voor volgend jaar al bomen gemarkeerd die volgens hen gekapt mogen worden. ,,We gaan heel het bos zorgvuldig af. We kijken naar welke bomen concurreren om licht, welke bomen gezond zijn, of er veel of weinig van dat soort zijn en natuurlijk welke gewoon heel mooi groeien.” Dit keer zullen er extra bomen verdwijnen, vanwege de essentaksterfte, een ziekte die helaas ook in het Haagse Bos is geland. ,,Zieke bomen zijn ook onveilig: ze kunnen plotseling omvallen.”

Levenswijze
Als Jenny na een werkdag de deur achter zich dichttrekt, houdt ze zich nog steeds bezig met duurzaamheid. ,,Op oneindig veel manieren. Zolang ik me kan herinneren vroeg ik aan mijn ouders of ze de kraan niet zo hard open wilden zetten en of ze het licht uit konden doen. Ik maakte me toen al zorgen om de reuzenpanda in China. Hoe ik dat wist? Geen idee, ik zoog alles wat met natuurbescherming te maken had toen al op. Het zat er al helemaal in.”

Deze voorliefde voor de natuur uit zich in vegetarisch en biologisch eten, fair-tradekleding en vrijwel altijd de fiets pakken. ,,Ik houd niet van winkelen, dus ik ben er eigenlijk wel blij mee dat ik maar één fair-tradewinkel in hoef”, lacht ze, om serieus te vervolgen: ,,Het gaat om de toekomst van onze planeet en alle planten- en dierensoorten. Als je eenmaal hebt gezien hoe mooi onze wereld is — vanuit die passie wil ik het gewoon behouden. Ook omdat we er compleet van afhankelijk zijn. Onze maatschappij is gericht op kortetermijndenken. Als je dat blijft doen, is de rek er op een gegeven moment wel uit.”

Om die reden heeft Jenny zich tot extra doel gesteld volwassenen en kinderen in ons stadsbos te inspireren. ,,Het klinkt cliché, maar kinderen zijn onze toekomst. Ik kan echt blij worden van die stralende oogjes na een mooie natuurbeleving. Laatst had ik een groep van elf kinderen, waarvan er maar drie ooit in een bos waren geweest. In het begin vinden ze alles vies en eng; aan het eind van de excursie hebben ze pissebedden en slakken vast. En hebben ze een fascinatie voor alles wat er in de natuur leeft.”

Dit artikel is eerder verschenen op http://haagsehanden.nl/

0  reacties